1 marca – Narodowy Dzień Pamięci Żołnierzy Wyklętych został ustanowiony w 2011 r. Datę wybrano nieprzypadkowo. W tym dniu w 1951 r. w więzieniu mokotowskim w Warszawie poprzez rozstrzelanie komuniści zamordowali siedmiu przywódców IV Zarządu Głównego Zrzeszenia „Wolność i Niezawisłość” (WiN):
- Łukasza Cieplińskiego „Pługa”,
- Adama Lazarowicza,
- Mieczysława Kawalca,
- Józefa Rzepkę,
- Franciszka Błażeja,
- Józefa Batorego,
- Karola Chmiela.
Dziś wspominamy tych, którzy z bronią w ręku walczyli o wolną Polskę przeciwko sowieckiej okupacji i komunistycznemu terrorowi. Bohaterowie tacy jak Witold Pilecki czy Zygmunt Szendzielarz “Łupaszka” oddali życie w walce z systemem, który ich torturował i mordował.
Tragiczna ironia losu polega na tym, że ich oprawcy – stalinowscy zbrodniarze jak Helena Wolińska czy Anatol Fejgin – często uniknęli kary, żyjąc w bezkarności do późnej starości, a ich rodziny i potomkowie korzystali z przywilejów zamkniętego kręgu władzy komunistycznej.
Jeszcze bardziej bolesne jest to, że młode pokolenie wywodzące się z tego środowiska potrafi publicznie nazywać Żołnierzy Wyklętych “zwykłymi bandytami” czy “faszystami”, traktując ich historię lekceważąco i z pogardą, ale za to zgodnie “narrację środowiska” w którym się wychowali. Niestety, gen sowiecko-komunistyczny wciąż jest widoczny, i przypomina jak głęboko zakorzenione są podziały w naszym społeczeństwie.
Na podstawie materiałów historycznych Instytutu Pamięci Narodowej (IPN), w tym biogramów i artykułów opisujących losy żołnierzy podziemia antykomunistycznego przedstawiamy nazwiska Żołnierzy Wyklętych, te najbardziej głośne i znane. Zostali zamordowani, rozstrzelani lub zmarli w wyniku represji komunistycznych w latach 1945-1960. Lista nie jest wyczerpująca oczywiście, to jedynie mały promil spośród ok 4 – 5 tys. osób, jakie doznały od „czerwonej zarazy” pogardy, prześladowań, śmierci, tylko dlatego, że pragnęli żyć w wolnej Polsce, nie potrafiąc pogodzić się z krzywdą jakiej doświadczył nasz kraj po II wojnie światowej, stając się bez swojej zgody i wiedzy strefą pod wpływem sowieckim.
Przypominany też nazwiska osób zmordowanych, które udało się odnaleźć i przede wszystkim zidentyfikować podczas prac na “Łączce” na Powązkach Wojskowych w Warszawie.
| Nazwisko i imię | Pseudonim | Data zamordowania | Krótki opis / miejsce egzekucji / okoliczności |
| Badocha Zdzisław | „Żelazny” | 28 czerwca 1946 | Zginął w walce z UB/MO. |
| Bernaciak Marian | „Orlik” | 24 czerwca 1946 | Zastrzelony w walce z grupą operacyjną UB. |
| Ciepliński Łukasz | „Pług”, „Ludwik” | 1 marca 1951 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim (z IV ZG WiN). |
| Dekutowski Hieronim | „Zapora” | 7 marca 1949 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim po torturach. |
| Dziemieszkiewicz Mieczysław | „Rój” | 13-14 kwietnia 1951 | Poległ w obławie UB/KBW. |
| Fieldorf August Emil | „Nil” | 24 lutego 1952 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim. |
| Gurgacz Władysław | „Sem”, „Ogień” | 14 września 1949 | Rozstrzelany w więzieniu w Krakowie. |
| Inka (Sowińska) Danuta | „Inka” | 28 sierpnia 1946 | Rozstrzelana w więzieniu w Gdańsku (z „Zagończykiem”). |
| Jaskólski Franciszek | „Zagończyk” | 28 sierpnia 1946 | Rozstrzelany w więzieniu w Gdańsku. |
| Kamieński Kazimierz | „Huzar” | 11 października 1953 | Rozstrzelany w więzieniu w Białymstoku. |
| Kasznica Stanisław | „Wąsowski”, „Maszkowski” | 12 maja 1948 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim. |
| Kozłowski Józef | „Las”, „Wicher” | 12 sierpnia 1954 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim (dowódca NZW). |
| Kuraś Józef | „Ogień” | 21 lutego 1947 | Ciężko ranny w walce, zmarł po aresztowaniu (tortury UB). |
| Lazarowicz Adam | – | 1 marca 1951 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim (IV ZG WiN). |
| Małolepszy Jan | „Murat” | 11 marca 1949 | Zamordowany w areszcie UB przed egzekucją. |
| Pilecki Witold | – | 25 maja 1948 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim. |
| Rzepka Józef | – | 1 marca 1951 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim (IV ZG WiN). |
| Szendzielarz Zygmunt | „Łupaszka” | 8 lutego 1951 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim. |
| Wieliczka Henryk | „Lufa” | 14 marca 1949 | Rozstrzelany na Zamku w Lublinie. |
| Zagończyk → patrz Jaskólski | – | – | – |
| Batory Józef | – | 1 marca 1951 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim (IV ZG WiN). |
| Błażej Franciszek | – | 1 marca 1951 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim (IV ZG WiN). |
| Chmiel Karol | – | 1 marca 1951 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim (IV ZG WiN). |
| Kawalec Mieczysław | – | 1 marca 1951 | Rozstrzelany w więzieniu mokotowskim (IV ZG WiN). |
| Bandzo Józef | „Jastrząb” | 1952 | Zamordowany po aresztowaniu (tortury). |
| Franczak Józef | „Lalek”, „Laluś” | 21 października 1963 | Ostatni żołnierz wyklęty – poległ w walce z grupą operacyjną SB/MO/KBW (poza zakresem 1960, ale symbolicznie ostatni). |
| Rossiński Czesław | – | 12 kwietnia 1945 | Zamordowany przez NKWD/UB. |
| Sampolski Władysław | „Anioł” | 8 września 1946 | Zabity w walce z oddziałem „Lwa” (zdjęcie UB). |
| Kopaczewski Antoni | „Lew” | 8 września 1946 | Zabity w walce (Ignasin). |
| Bednarczyk Aleksander | „Adam” | 1946-1947 | Poległ w walce z UB. |
| Jędrzejewski Stanisław | „Szatan” | 1947 | Rozstrzelany po procesie. |
| Olszówka Franciszek | „Otto” | luty 1946 | Zabity w walce z Wojskami Wewnętrznymi. |
| Siła-Nowicki Władysław | – | – | Torturowany, ale przeżył (świadectwo represji). |
W katowni mokotowskiej w Warszawie (Areszt Śledczy Warszawa-Mokotów przy ul. Rakowieckiej 37) zginęli m.in.
| Lp. | Nazwisko i imię | Pseudonim | Data egzekucji | Krótki opis / przynależność |
| 1 | Witold Pilecki | „Witold” | 25 maja 1948 | Rotmistrz AK, dobrowolnie dał się złapać w Auschwitz |
| 2 | August Emil Fieldorf | „Nil” | 24 lutego 1952 | gen. dyw. AK, dowódca Kedywu KG AK |
| 3 | Łukasz Ciepliński | „Pług”, „Ludwik” | 1 marca 1951 | ppłk, prezes IV Zarządu Głównego WiN |
| 4 | Zygmunt Szendzielarz | „Łupaszka” | 8 lutego 1951 | mjr, dowódca V Wileńskiej Brygady AK |
| 5 | Hieronim Dekutowski | „Zapora” | 7 marca 1949 | mjr AK / WiN, dowódca Inspektoratu Lublin |
| 6 | Adam Lazarowicz | – | 1 marca 1951 | mjr, wiceprezes IV ZG WiN |
| 7 | Mieczysław Kawalec | – | 1 marca 1951 | mjr, członek IV ZG WiN |
| 8 | Józef Rzepka | – | 1 marca 1951 | kpt., członek IV ZG WiN |
| 9 | Franciszek Błażej | – | 1 marca 1951 | kpt., członek IV ZG WiN |
| 10 | Józef Batory | – | 1 marca 1951 | kpt., członek IV ZG WiN |
| 11 | Karol Chmiel | – | 1 marca 1951 | por., członek IV ZG WiN |
| 12 | Aleksander Krzyżanowski | „Wilk” | 29 lutego 1951 | płk, komendant Okręgu Wileńskiego AK |
| 13 | Antoni Olechnowicz | „Klon”, „Pohorecki” | 8 lutego 1951 | płk, następca „Wilka” na Wileńszczyźnie |
| 14 | Henryk Borowy-Borowski | „Trzmiel” | 8 lutego 1951 | por. AK Wileńszczyzna |
| 15 | Stanisław Łukasik | „Ryś” | 7 marca 1949 | kpt. AK / WiN, kawaler VM |
| 16 | Bolesław Kontrym | „Żmudzin” | 1954 | mjr AK, dowódca Kedywu Okręgu Warszawskiego |
| 17 | Stanisław Skalski | – | – | mjr pilot, skazany na śmierć (później zamieniona) – symbol represji |
| 18 | Edmund Bukowski | – | 1949/1950 | oficer wileńskiej AK |
| 19 | Ignacy Długołęcki | „Jerzy” | lata 1948-1952 | Jeden z najmłodszych (21 lat) – ekshumowany na Łączce |
Odnalezieni na „Łączce” w latach 2012-2020+
- Stanisław Sienkiewicz „Sęp”, „Orlik”
- Zygmunt Kęska „Świt”
- Tadeusz Przybylski
- Edward Grabarz
- Bolesław Panek
- Zygmunt Szymanowski „Lis”
- Stefan Głogowski „Józef”
- Józef Czerniawski
- Stefan Nowaczek „Wilk”
- Aleksander Kita (płk)
- wielu członków V, VI, VII Brygady Wileńskiej AK (grupa „Łupaszki” i „Wilka”)
- kilkudziesięciu członków Zrzeszenia WiN (głównie z procesów 1948-1952)
Cześć Ich pamięci, Chwała Bohaterom!
Pamiętamy!
