W POLSCE? PROSZĘ IŚĆ DO DZIAŁU: BAŚNIE, PODANIA, LEGENDY
Walia postanowiła poważniej zająć się polityczną nieuczciwością. I choć do pełnego wdrożenia nowych rozwiązań jeszcze daleko, sam kierunek jest wart uwagi.
W marcu 2026 roku walijski parlament przyjął ustawę wzmacniającą odpowiedzialność swoich członków. Przewidziano w niej m.in. mechanizm odwoływania polityków przez wyborców w określonych sytuacjach oraz obowiązek przygotowania przepisów zakazujących świadomego rozpowszechniania fałszywych informacji o faktach w kampaniach wyborczych. Na te ostatnie rozwiązania trzeba poczekać do wyborów w 2030 roku.
Nie, nie chodzi o to, że każde niefortunne zdanie, pomyłka czy polityczna przesada będzie kończyć karierę. Chodzi o świadome oszukiwanie ludzi i próbę wprowadzenia odpowiedzialności za takie zachowania.
Tymczasem w Polsce polityk odpowiadający za kłamstwo brzmi mniej więcej tak samo realnie jak „Mężczyzna władcą świata”. Książka, po którą w księgarni odsyłają do działu BAŚNIE, PODANIA, LEGENDY. Tuż obok „Polityk, który dotrzymał słowa” i „Wójt, burmistrz, prezydent, starosta, który nigdy nie zwalił winy na poprzedników”.
U nas świadome kłamstwo zbyt często nie jest traktowane jak poważny problem. Bywa narzędziem pracy. Elementem budulcowym kariery. Częścią politycznej emisji CO₂. Niby wszyscy wiedzą, że truje, ale nikt specjalnie nie zamierza ograniczać produkcji. Wystarczy przyjrzeć się pewnemu dobrze znanemu mechanizmowi.
“Włodarz” zwołuje zebranie. Wychodzi przed zebranych. Wygłasza płomienne przemówienie w imieniu zgromadzonej społeczności. Zapewnia, że nie ma mowy, aby coś się wydarzyło. On i zgromadzeni myślą przecież tak samo. Nie ma powodów do obaw. Można być spokojnym. Mija kilka miesięcy. I co? Robi dokładnie to, czemu wcześniej tak stanowczo zaprzeczał. Wbrew stanowisku ludzi, których głosem jeszcze niedawno tak chętnie się posługiwał. Jak to nazwać? Zmianą zdania? Nowymi okolicznościami? Polityczną elastycznością?
Czasami pewnie tak. Ale jeżeli ktoś od początku wie, co zamierza zrobić, a ludziom mówi coś zupełnie przeciwnego, to nie jest już kwestia interpretacji. To jest zwyczajne oszustwo. I brak szacunku dla tych, którym składał zapewnienia.
Gdyby polskich polityków rozliczać z prawdomówności z podobną determinacją, z jaką w Walii próbuje się budować mechanizmy odpowiedzialności, niektóre stanowiska miałyby rotację jak miejsca parkingowe pod Biedronką. Sale posiedzeń rad gmin można byłoby wynajmować pod studia jogi, a kampanie wyborcze trwałyby pięć minut. Tyle wystarczyłoby na przedstawienie jednego realnego punktu programu.
Dlaczego podobne rozwiązania tak trudno sobie u nas wyobrazić?
Bo mamy dwa doskonale wbudowane moduły.
Moduł Obietnica 300%. Im bardziej nierealna, tym bardziej chwytliwa.
Moduł Amnezja powyborcza. Po wyborach polityk nie pamięta połowy tego, co obiecał, a wyborca pamięta tylko tę połowę, którą chciał usłyszeć.
Komisja ds. Kłamstw Politycznych w Polsce? Pracowałaby na trzy zmiany, siedem dni w tygodniu. I jeszcze brałaby nadgodziny. Walijczykom kibicuję. Nie dlatego, że znaleźli cudowny sposób na wyeliminowanie kłamstw z polityki. Takiego sposobu nie ma. Kibicuję im dlatego, że próbują postawić granicę i powiedzieć coś, co powinno być oczywiste. Mandat zaufania społecznego nie jest licencją na oszukiwanie ludzi.
A u nas?
Możemy popatrzeć, poczytać, poprztykać się w komentarzach, pośmiać i pomarzyć. O tym, że kiedyś również u nas polityk zrozumie, że obietnica nie jest dekoracją kampanii wyborczej, a mieszkańcy nie są publicznością, której można opowiadać dowolne historie. Skłamałeś świadomie? Straciłeś zaufanie. A bez zaufania nie powinieneś sprawować władzy.
Postaw kawę autorowi.
Kliknij w link buycoffee.to/urzedniczo-samorzadowe-pogaduch
