„Programu profilaktyki i rozwiązywania problemów alkoholowych, narkotykowych i uzależnień behawioralnych” w gminie Błonie – raport z wykonania za rok 2025
Gminna komisja rozwiązywania problemów alkoholowych jest obowiązkowym organem wynikającym z ustawy o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi. Każda gmina musi ją powołać. W Błoniu komisja działa w składzie 4 osób (przewodnicząca Wanda Wójcicka, zastępca Irena Waśniewska, członkowie Elżbieta Frejnik i Joanna Gmyrek). W 2025 r. dokonano zmian w jej składzie. Nie ma podzespołów problemowych. Są więc spełnione podstawowe wymogi formalne.
Najistotniejsze informacje i wnioski jaki można wyciągnąć po przeczytaniu raportu, który również jest obligatoryjny i corocznie przygotowywany, są następujące:
Wydatki na funkcjonowanie komisji: 164 517,54 zł (całkowite wydatki na GKRPA w 2025 r.).
- Wynagrodzenia członków: 128 248 zł (ok. 78% wszystkich wydatków komisji).
- Inne (spotkania, wyposażenie, utrzymanie siedziby): 33 786,99 zł.
- Opłaty za opinie biegłych + wnioski do sądu: ok. 2 482 zł.
Natomiast całkowite wydatki na cały gminny program profilaktyki i rozwiązywania problemów uzależnień jakie poniesiono w 2025 r. to 913 760,38 zł (wykorzystano prawie cały zaplanowany budżet 800 tys. + wpływy z zezwoleń).
Co komisja realnie zrobiła (dane z raportu):
Praca bezpośrednia z osobami uzależnionymi i rodzinami:
- Rozmowy motywujące z 16 osobami uzależnionymi + 16 członkami ich rodzin.
- 2 wnioski do sądu o zobowiązanie do leczenia odwykowego.
- Udzielono 58 porad merytorycznych + 144 rozmowy motywujące + 43 porady telefoniczne (dane z części narracyjnej).
- Udział w 24 spotkaniach grup roboczych ds. przemocy w rodzinie + 7 spotkań zespołu interdyscyplinarnego.
- Kontakt z osobami dotkniętymi przemocą domową: 8 ofiar + 6 sprawców + 2 świadkowie.
Inne zadania:
- Dyżury w siedzibie (poniedziałki–czwartki).
- Opiniowanie wniosków o zezwolenia na sprzedaż alkoholu (10 pozytywnych opinii).
- Współpraca ze stowarzyszeniami abstynenckimi („Kres”, „Eden”), OPS, policją, poradnią uzależnień, szkołami.
- Merytoryczne wsparcie realizacji zadań konkursowych.
Efektywności komisji w stosunku do nakładów na jej funkcjonowanie:
- 128 tys. zł wynagrodzeń za pracę z ~30–40 unikalnymi osobami/rodzinami w obszarze uzależnień + udział w procedurach przemocy to bardzo wysoki koszt jednostkowy.
- Komisja nie prowadzi kontroli punktów sprzedaży (0 kontroli), nie inicjuje Niebieskich Kart (0), nie zgłasza do prokuratury (0), nie organizuje własnych szkoleń dla członków (0).
- Brak efektów w postaci realnego zmniejszenia dostępności alkoholu (duża liczba punktów sprzedaży, wysoka wartość sprzedaży alkoholu w gminie – prawie 47 mln zł w 2025 r.).
- Procedura sądowa jest opisana w raporcie jako długa, kosztowna i mało skuteczna – co jest niestety prawdą i pokazuje ograniczenia narzędzi, jakimi może dysponować komisja.
Wniosek – wynagrodzenia pochłaniają ogromną część budżetu komisji przy stosunkowo skromnej liczbie bezpośrednich interwencji. To klasyczny przykład wysokich kosztów stałych przy niskiej efektywności. Model organizacyjny komisji (4 osoby na etatach/dyżurach) generuje znaczne koszty przy ograniczonym wpływie na skalę problemu w gminie liczącej ponad 21 tys. mieszkańców.
Gdybyśmy mieli określić plusy i minusy działalności komisji, to na plus warto zaliczyć: realną pracę w terenie (rozmowy motywujące, dyżury, udział w zespole ds. przemocy). Dobrą współpracę z lokalnymi stowarzyszeniami abstynenckimi i instytucjami. Szczere opisanie ograniczeń systemu (długie kolejki do leczenia odwykowego, niska motywacja osób uzależnionych). Wsparcie profilaktyki pośredniej (dofinansowanie stowarzyszeń, dożywianie dzieci, zajęcia sportowe itp., choć to bardziej cały program niż sama komisja). Natomiast minusy to: bardzo niska liczba bezpośrednich interwencji względem budżetu i populacji gminy. Zerowa aktywność w kluczowych obszarach prewencyjnych (kontrole sprzedaży, Niebieskie Karty, zgłaszanie naruszeń). Brak szkoleń dla członków komisji. Słaba widoczność efektów systemowych (sprzedaż alkoholu nadal bardzo duża, zero cofniętych zezwoleń za naruszenia). Skupienie głównie na „gaszeniu pożarów” (przemoc + motywowanie kilku osób) zamiast na szerszej profilaktyce i redukcji podaży.
Komisja działa poprawnie w ramach ograniczeń systemowych (słaby system leczenia uzależnień w Polsce), ale nie wyróżnia się aktywnością ani efektywnością. Zaangażowanie członków jest widoczne, ale skala oddziaływania nie uzasadnia tak wysokich kosztów osobowych. Tak więc, jest nasza błońska komisja typową gminną komisją (jak wiele innych w Polsce), która spełnia minimum prawne, pomaga kilku osobom rocznie, ale nie zmienia strukturalnie problemu alkoholowego w gminie.
Zachęcamy do zapoznania się z całym raportem. Jest on rzetelny, ale pokazuje więcej biurokratycznej działalności niż realnej zmiany społecznej.
